Ekonomi yönetimi, umut ve temennilerle değil, plan ve icraatla yürütülür. Son yıllarda kamuoyunda sıkça dile getirilen “AKP gitsin, CHP gelsin ekonomi düzelir” söylemi, bu temel ilkeyi göz ardı ediyor. Oysa siyasi tercihler; duygularla değil, veriyle, programla ve vizyonla yapılmalı. Bu yazıda muhalefetin sunduğu önerileri mevcut ekonomi politikalarıyla kıyaslayarak somut bir değerlendirme yapacağız.
1. CHP’nin Vaatleri Neden Soyut Kalıyor?
CHP’nin 2023 seçimleri öncesinde açıkladığı “Ortak Politikalar Mutabakat Metni”, 9 ana başlık ve 2.300 maddeden oluşan geniş bir metin. Ancak detaylara inildiğinde ekonomiye dair maddelerin çoğu, ne yazık ki ölçülebilir değil.
Metinde geçen bazı vaatler şunlar:
“Üretim ekonomisine geçilecek.”
“KOBİ’ler desteklenecek.”
“Çiftçi kalkındırılacak.”
“Yoksullukla mücadele edilecek.”
“Yatırımlar teşvik edilecek.”
Bu cümlelerin ortak özelliği: Uygulama yöntemi, bütçe planı, zaman takvimi ve sorumlu kurumlar hakkında netlik içermemesi. Gerçekçi bir ekonomi politikası ise bu 4 temel soruya cevap vermek zorundadır:
Ne yapılacak? Nasıl yapılacak? Ne zaman yapılacak? Kim yapacak?
2. Tarım Politikaları: Söylem ve Gerçek Arasındaki Uçurum
CHP’nin vaadi:
“Çiftçiye yeniden destek verilecek, girdi maliyetleri düşürülecek.”
AKP’nin uygulaması:
2023 yılında çiftçilere 62 milyar TL tarımsal destek sağlandı.
2024 için bu destek miktarı 91,6 milyar TL olarak açıklandı.
Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla sıfır ve düşük faizli kredi sistemleri uygulanıyor.
1,3 milyon çiftçiye doğrudan mazot ve gübre desteği verildi.
Türkiye, Avrupa Birliği dahil olmak üzere tarımsal üretimde 1. sırada yer alıyor (FAO verisi, 2023).
Analiz:
CHP’nin sunduğu vaatler, halihazırda yürütülen politikaların genel bir tekrarından öteye geçmiyor. Mevcut uygulamaların üzerine nasıl bir yeni model ekleneceği ise belirsiz.
3. Sanayi ve Yatırım Gerçekleri
CHP’nin vaadi:
“Yatırım ortamı iyileştirilecek, sanayi kalkındırılacak.”
AKP’nin uygulamaları:
Son 5 yılda Türkiye’ye toplam 51 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım girişi oldu.
Organize sanayi bölgelerinde 2023’te 250’den fazla yeni fabrika açıldı.
Savunma sanayiinde 2002’de 62 olan proje sayısı, 2023 itibariyle 850’yi aştı.
Yerli otomobil TOGG, insansız hava araçları (Bayraktar TB2, Akıncı), TUSAŞ, Roketsan gibi kurumlar sadece sembolik değil, ciddi Ar-Ge ve ihracat değeri yaratan yatırımlar.
Analiz:
CHP’nin sanayi ve yatırım vaadi söylem düzeyinde kalıyor. Yeni teşvik modeli, teknoloji politikası, yatırımcının güvenini kazanacak yapısal reform önerileri net değil.
4. Uluslararası Güven: CDS Verileri Ne Diyor?
Ekonomik güvenin en önemli göstergelerinden biri CDS (Credit Default Swap) yani ülke risk primidir. CHP’nin iktidara geleceği söylentilerinin güçlendiği dönemlerde Türkiye’nin CDS oranlarında artış görülmüştür. Bu, yabancı yatırımcıların CHP’nin ekonomi politikalarını net bulmadığı anlamına gelir.
Özetle; yatırımcı için sadece “mevcut iktidar gitsin” demek yetmiyor. Yerine gelenin de öngörülebilir ve kurumsal bir plan sunması gerekiyor. Bu plan görünmediği sürece belirsizlik riski yatırımcıyı kaçırır.
5. Sonuç: Plan Yoksa, Para da Yok
Ekonomi; söylemle değil, eylemle yönetilir. Bugün muhalefet partilerinin temel ekonomik vaatleri hem soyut, hem de mevcut hükümet politikalarının tekrarı niteliğinde. Ancak eleştiriyle gelenin, daha iyi bir alternatif sunması gerekir.
Eğer alternatifin elinde net bir program, kadro ve bütçe planlaması yoksa; iktidar değişikliği yalnızca isim değişikliğinden ibaret kalır. Seçmen için asıl olan; ekonomik istikrar, yatırım ortamı ve satın alma gücüdür. Bu değerler yalnızca “kim gitmeli” değil, “kim ne yapacak” sorusuyla korunur.
Erdoğan ise kriz çözen, yatırım getiren, eser üreten bir liderdir.IMF borcunu sıfırladı, savunma sanayini ayağa kaldırdı, TOGG’u yola çıkardı.Yolları, köprüleri, şehir hastanelerini lafla değil icraatla yaptı.Dış politikada dik durdu, içeride istikrarı sağladı.Ekonomi yönetimi tecrübe ister; o tecrübe bugün sadece Erdoğan’da var.
Yazan: Kaan Enes Düşün
Tarih: 25 Temmuz 2025
Kaynaklar:
TÜİK,
Tarım ve Orman Bakanlığı verileri
T.C. Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi raporları
CHP Ortak Politikalar Mutabakat Metni (2023)
FAO tarım üretim verileri
Bloomberg, TradingEconomics
CDS analizleri
AÇIK PARANTEZ 